زحل به زودی شاهد مهمانی فرزندانش خواهد بود. پدیده ای که حتی تلسکوپ فضایی هابل را هم به فکر نگاه کردن به زحل انداخته است.

در روز 24 فوریه (6 اسفند) یک گذر چهارگانه از اقمار زحل اتفاق خواهد افتاد. تیتان، میماس، انسلادوس و دیون چهار قمر زحل از مقابل زحل عبور خواهند کرد. درچنین روزی ما شاهد عبور هر 4 قمر از مقابل نیمرخ زحل و در یک زمان خواهیم بود.

عبور تیتان از مقابل زحل در تاریخ 8 فوریه 2009 (20 بهمن)

قطعا تلسکوپ فضایی هابل تنها نظاره گر این پدیده نخواهد بود.  منجمان آماتور هم قادر به دیدن این پدیده هستند. منجمان سواحل اقیانوس آرام، آمریکای شمالی، آلاسکا، هاوایی، استرالیا و شرق آسیا قادر به دیدن این پدیده به طور کامل خواهند بود. در ایران هم، فقط عبور دیونه و انسلادوس قابل رؤیت است.

چنین گذرهای چندگانه ای بسیار نادر است. و به طور متوسط هر 14- 15 سال یکبار و زمانی اتفاق می افتد که وضعیت مدار اقمار زحل نسبت به زمین از لبه باشد. سال های 1995 و 1996 آخرین باری بود که چنین وضعیتی پیش آمد. در این سال ها هابل یکبار از دو قمر (تیتان و تتیس) و سپس از سه قمر (میماس، انلادوس و دیون) هنگام عبور از زحل عکس برداری کرد. این برای اولین بار خواهد بود که یک تلسکوپ عظیم از گذر 4 قمر عکس میگیرد.

این پدیده در صبحگاه سه شنبه 24 فوریه (6اسفند)  از ساعت 10:54 به وقت جهانی (UT) با عبور سایه ی دایره ای تیتان از مقابل زحل آغاز میشود. حدود 40 دقیقه پس از آغاز پدیده، قرص سرخ تیتان از مقابل زحل خواهد گذشت. تیتان بسیار بزرگ است و شما میتوانید گذر آن را از مقابل زحل با یک تلسکوپ متوسط و بدون نیاز به عکاسی رؤیت کنید. ( گذر تیتان از مقابل زحل در ایران قابل رؤیت نیست)


سپس به ترتیب میماس، دیون و انسلادوس (که از تیتان بسیار کوچکتر هستند) به دنبال تیتان از مقابل زحل گذر خواهند کرد. در ساعت 14:24 به وقت جهانی (UT) هر 4 قمر به همراه  سایه هاشان به طور همزمان بر روی زحل قابل رؤیت خواهند بود. برای عکاسی از این 3 قمر کوچک شما نیاز به تلسکوپی بزرگ (10 اینچ به بالا) و به همراه CCD مناسب دارید.

نگاه هابل به این پدیده، بخشی از پروژه میراث هابل است؛ که در طی کوششی 10 ساله در قالب این پروژه سعی شده تا تصاویری استثنایی از آسمان برای عموم مردم تهیه شود. فقط 0/5% از کل مشاهدات هابل به این پروژه اختصاص دارد. عبور چهارگانه از مقابل زحل میتواند در ردیف  بهترین تصاویر هابل از سیارات قرار بگیرد.


تصویر هابل از عبور اقمار تتیس و تیتان زحل در سال 1995.

عبور تیتان از مقابل زحل از جنبه ی دیگری هم مهم است. محققان با استفاده از تصاویر هابل قادر خواهند بود، تا اندازه جو و میزان شفافیت جو این قمر را اندازه گیری کنند. همچنین هابل از حلقه های زحل (که اکنون تقریبا از لبه دیده میشوند) هم عکسبرداری خواهد کرد. این منظره اطلاعات جدیدی در مورد میزان انحراف حلقه ها، کشف اقمار جدید و همچنین میزان بازتاب پذیری ذرات تشکیل دهنده حلقه ها به ما خواهد داد.

برای رؤیت زحل در سه شنبه 6 اسفند از ساعت 21 تا طلوع خورشید در روز بعد زمان دارید. اما عبور دو قمر انسلادوس و دیون در حدود ساعت 19:30 تا 21 اتفاق می افتد که ارتفاع زحل از افق بسیار کم است.  زحل در حال حاضر از قدر 5/0 در صورت فلکی اسد قرار دارد. برای یافتن آن میتوانید از این نقشه استفاده کنید. بر حسب تصادف در همین روز دنباله دار لولین در نزدیکترین فاصله خود از زمین قرار دارد. و از آن جالب تر اینکه در 2 درجه ای سیاره زحل قرار گرفته است. که این منظره شاید برای منجمان زنجان و ایران با ارزشتر از عبور چهارگانه ی غیر قابل رؤیت باشد.

منبع: ناسا